Grant zespołowy przyznany przez Narodowy Program Rozwoju Humanistyki w konkursie „Dziedzictwo narodowe” prof. dr hab. Agacie Zawiszewskiej-Semeniuk z Instytutu Literatury i Nowych Mediów

 

Nr rejestracyjny: NPRH/DN/SP/0065/2024/14

Wysokość przyznanego finansowania: 893 116,00 zł

Skład zespołu badawczego: kierownik – prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk, dr Aleksandra Grzemska, dr Barbara Popiel-Kobielska, dr Marta Szpatowicz, mgr Jolanta Liskowacka.

 

Zespół badawczy kierowany przez prof. dr hab. Agatę Zawiszewską-Semeniuk z Instytutu Literatury i Nowych Mediów otrzymał pięcioletni grant z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w konkursie „Dziedzictwo narodowe” na sfinansowanie projektu pt. Inwentaryzacja i edycja źródeł prasowych do dziejów Polskiej Akademii Literatury.

Istniejąca w okresie międzywojennym Polska Akademia Literatury była ogólnopolską instytucją prorządową zrzeszającą pisarzy, mającą na celu ochronę interesów zawodowych ludzi pióra w kontaktach z wydawcami, mediami i politykami, reprezentowanie literatury narodowej wobec innych literackich instytucji krajowych i zagranicznych, dynamizowanie życia literackiego za pośrednictwem stypendiów, konkursów i nagród itp. Działalność Akademii została zawieszona we wrześniu 1939 roku; po zakończeniu drugiej wojny światowej nowe władze państwowe nie poparły wniosku literatów o jej reaktywację.

Głównym efektem projektu ma publikacja czterech tomów Źródeł do dziejów Polskiej Akademii Literatury (1908–1918, 1918–1932, 1933–1939 oraz po 1945 roku). Model dostępności publikacji: gold open access. Konstrukcja edycji i jej zawartość problemowa:

Tom 1: teksty z lat 1905–1918, od schyłku Młodej Polski do odzyskania przez Polskę niepodległości. W tym okresie pojawiły się pierwsze robocze projekty Akademii opublikowane w prasie zaboru rosyjskiego i austriackiego, mające jednak bardziej charakter postulatów niż konkretnych propozycji.

Tom 2: teksty z lat 1918–1933, kiedy pisarze, dziennikarze i politycy ogłaszali i omawiali w prasie konkretne propozycje utworzenia Akademii zgłoszone m.in. przez Stefana Żeromskiego (projekt Akademii Literatury Polskiej), Andrzeja Lama (projekt Centrali Literackiej), Kazimierza Przerwy-Tetmajera (projekt Akademii Literackiej jako szkoły wyższej) czy Karola Irzykowskiego (Izba Literatury). W tym okresie środowisko literackie wyraźnie domagało się od władz państwowych utworzenia reprezentacyjnej instytucji centralnej oraz głosowało nad konkretnymi projektami, z których ostatecznie poparło projekt Stefana Żeromskiego i przedstawiło go rządowi do akceptacji.

Tom 3: teksty z lat 1933–1939, od powołania przez rząd Polskiej Akademii Literatury (w kształcie uzgodnionym przez pisarzy i polityków) do zawieszenia jej działalności w 1939 roku. W tym okresie prasa publikowała informacje o różnych formach działalności PAL i Akademików, konkursach, nagrodach, prelekcjach itd.

Tom 4: teksty opublikowane po 1945 roku, kiedy to najbardziej burzliwa debata odbyła się pod koniec lat 40. XX wieku. W tym okresie postulaty ludzi pióra o reaktywację PAL zostały definitywnie odrzucone przez rząd krajowy, ale były nadal dyskutowane i połowicznie realizowane przez środowiska emigracyjne, szczególnie londyńskie i paryskie